Joke Heikens tekst freelance journalist

• 
• 
• 

Vrijheid van nieuwsgaring | 18.04.2011

Journalistiek is toch een vrij vak? Wij hebben de vrijheid van nieuwsgaring. Maar ik kom steeds vaker bedrijven tegen die ‘toestemming voor publicatie’ willen geven, die denken dat zij recht hebben op het tegenhouden van artikelen die niet helemaal volgens hun richtlijnen zijn geschreven. Vanmorgen nog zei een telefoniste over een berichtje dat ik van internet had geplukt en waarover ik voor een opdrachtgever een groter artikel ga schrijven, dat ik daar eerst toestemming voor nodig heb. Ik vind dat echt verbijsterend. Als een bedrijf een persbericht uitgeeft, dan geven ze daarmee toch ‘permissie’ tot publicatie? Dat is het doel daarvan toch? Nee, dan krijg ik te horen dat er eerst toestemming moet worden gegeven.

Ben ik de enige die vind dat bedrijven en ook particulieren doorschieten in waar zij menen ‘recht’ op te hebben? Of werken journalisten dat ook zelf mede in de hand door hen ook echt die rechten te geven? Ik heb altijd geleerd dat dat recht er helemaal niet is, maar dat je als journalist coulant kan zijn. Snijdt de journalistiek zichzelf in de vingers doordat die coulance nu als recht wordt gezien?

In geen enkel ander land ter wereld heeft het publiek het ‘recht’ om een artikel in te zien voordat het gepubliceerd wordt. Als in een ander land een geïnterviewde vraagt of hij het artikel mag lezen, dan krijgt hij als antwoord: “Ja hoor, als het gepubliceerd is dan kun je het lezen.” Journalistiek Nederland zou het zichzelf een stuk eenvoudiger maken door ook zo te reageren op verzoeken om het vooraf in te zien..

Enige nuance is hier wel gepast. Ik schrijf zelfs sinds kort over onderwerpen waar ik weinig vanaf weet. Dan is het fijn als mijn stukken nagekeken worden op correctheid voordat ik ze naar de redactie stuur.
De andere nuance is nogal ambivalent. Tijdschriften en kranten zijn voor een belangrijk deel afhankelijk van adverteerders. Een onderwerp waarover veel wordt gesproken, zeker nu de redactie steeds meer naar de mond van de adverteerders moet gaan praten. Ik spreek regelmatig mensen die er geen idee van hebben dat een krant als De Pers niet onafhankelijk is en dat het daarom gratis kan zijn. Voor het ‘nieuws’ wordt betaald, het is niet objectief. Jammer genoeg weten veel lezers dat niet en nemen zij maar aan dat dit nieuws is en dat het ook echt klopt. In werkelijkheid zit er een voorlichter achter en als je maar genoeg betaald, dan word jouw stuk wel geplaatst, of het waar is of niet, dat maakt niet uit.

Als een blad een relatie verliest doordat er een negatief verhaal over dat bedrijf in het blad staat, is dat jammer. Zo wil je een adverteerder niet verliezen. Maar draai dat nou eens om. Wil je alleen verhalen schrijven die positief zijn? Wil je de lezers bewust voorliegen en doen alsof dat kwaliteitsjournalistiek is? Dat lijkt mij niet. Ik wil zelfs niemand onbewust voorliegen. Voor mij is journalistiek de waarheid en niets dan de waarheid, ook al kan die er voor iedereen anders uitzien.